Olta balıkçılığı

Olta balıkçılığı

Olta balıkçılığı basit yöntem ve araçlarla, genellikle sportif amaçlı yapılan balıkçılık türüdür. Olta balıkçılığı diğer yöntemlerde olduğu gibi tecrübe, teknik bilgi ve kabiliyet gerektirir. Avlanacak balık türlerine, oltanın donanımına göre kıyıdan veya tekneden yapılabilir.

Olta balıkçılığında avlanacak balık türüne uygun yem temininde güçlükler yaşanabilir. Yani başarılı bir avcılık için iyi donatılmış oltanın yanı sıra uygun nitelikte yemler de gereklidir. Bunun yanında yemlerin olta iğnesine tekniğine uygun olarak takılması, balığın cezbedilmesi ve iğneden kurtulmaması için çok önemlidir.

Olta balıkçılığı balık avında kullanılan yem çeşidine göre temelde 2 kategoriye ayrılmaktadır. Bunlar organik yemlerle yapılan olta balıkçılığı ve suni yemlerle yapılan balık avcılığıdır. Suni yemlerle yapılan balık avılcılığı ise kendi için lrf, spin, light spin, slow jigging, shore jigging ve jigging olmak üzere 6 kategoriye ayrılmaktadır. Bu kategoriler ayrıca bir blog yazısında açıklanacaktır.

Olta balıkçılığı bloğu sayesinde balık avcılığında kullanılan yemleri tanıyacak, yemin nasıl temin edildiğini bilecek, yemi olta iğnesine takabilecek ve hangi olta donanımlarında hangi yemlerin kullanılarak ne tür balıkların avcılığının yapılabileceğini uygulamalı olarak gösterebileceksiniz.

Olta balıkçılığı yem çeşitleri

Hayvansal Yemler

1. Kobra kurdu

Deniz kumu içerisinde deniz kumundaki organik ve inorganik maddeler ile beslenen bu canlı başta levrek olmak üzere minakop, karagöz ve mırmır gibi balıkların en sevdiği yemler arasındadır.

Özellikle Marmara denizi kıyılarında sık rastlanan bu kurt su içerisinde bıraktığı kum bokları yardımıyla tespit edilir. Kum boklarının görüldüğü alanlarda bir kürek yardımıyla kum çıkarılır ve kobra kurdu toplanır.

Eli boyayan mürekkep benzeri bir sıvı salgılamaktadır. İşte bu sıvı balıkları en çok cezbeden aromasıdır. Bu yüzden kobra kurdunu iğneye takarken dikkatli olunmalı ve sıvı kaybı yaşanmadan iğneye takılmalıdır. Kobra kurdu iğneye takıldıktan sonra yem ipi kullanılmamalıdır. Çünkü yem ipi kobra kurdunu sıktığı için kurdun vücut sıvısı dışarı akmaktadır.

2. Boru kurdu

Boru kurdu, denizde neredeyse tüm balık türlerini cezbeden oldukça etkili ve taze kullanıldığında verimli bir yemdir. Özellikle levrek, çipura, mırmır, karagöz, mercan, sargoz, ispari, izmarit, kupes ve mezgit gibi balıkların avında üstün başarı sağlar. 

Boru kurdu yumuşak yapısı nedeniyle iğneden kolay çıkabilir; bu nedenle levrek gibi hedef balıklara yönelik kullanılması veya sarma yöntemiyle iğneye tutturulması önerilir. 

3. Yengeç

Çipura avında çok değerli bir olta yemidir. Tırnak boyunda olanları tercih edilir. Yengeç yavruları, diz boyu derinlikteki ve otluk yerlerde kepçe gezdirilerek yengeç toplanır. Yengeç yavrusu toplama gece yapılır ise daha verimli olur. Bol olarak bulundukları yerlerde geceleri su üzerindeki otlar üzerine çıkarlar. Buralarda el feneri ile gezilir ise ışıkta parladıklarından kolayca görülür, el ile istenen miktarda toplanabilir. Toplanan yengeçler, içerisinde ıslak sünger bulunan bir kapta 1–2 hafta canlı olarak tutulabilirler. Sadece her gün süngerin deniz suyu ile sıkılıp temizlenmesi yararlı olur. Yengeç oltaya takılır iken canlı kalacak şekilde alt kabuktan takılmalıdır. Eğer sünger 1 gün tuzlu, diğer gün tatlı su ile ıslatılır ve sıkılır ise yengecin daha uzun yaşadığı ve kabuğunun biraz yumuşadığı görülecektir. Kabuğu iğne ile balık daha kolay yakalanır.


 

4. Teke

Karidese benzeyen küçük deniz canlılarına teke adı verilir. Ülkemiz denizlerinde bu gruba giren bir kaç tür mevcuttur. Otlu yerlerde kepçeler ile toplanırlar. Teke, mamun gibi yumuşak yemlerdendir. Bu nedenle oltaya takıldığında küçük balıklarca kolayca parçalanabilir. Sonbaharda lüfer avında değerli bir yemdir. Ayrıca her türlü dip balığı avında da kullanılabilir. Canlı olarak kullanılması tercih edilir.

Tatlı sularda yaşayan türleri ile yılan ve levrek balığı avında yararlı olur. Denizlerde toplanması pek bol olarak yapılamadığından daha çok avcılar tarafından bizzat toplanılarak kullanılmaktadır. Bazı ülkelerde okyanuslardan çok bol olarak toplanan küçük boy karides türleri, küçük paketler hâlinde dondurularak saklanır ve olta avcılarınca pek çok balık avında olta yemi olarak kullanılır.

5. Mamun

Balık avcılığında çok değerli bir olta yemidir. Canlı olarak kullanılır. Paragat ile balık avında oltaya takıldıktan sonra bir süre kurutularak iğneden kolayca çıkması veya alınması önlenmeye çalışılır. Mamunun canlısı 3–4 cm uzunlukta ve küçük istakoz görünümündedir. Bu canlı1 m kadar derinlikteki kumlu humuslu topraklarda, özellikle dalyan alanlarında fazla miktarda ürer. Bu canlıyı toplayanlar, denizde 8–10 m 2 alanı ağ ile çevirirler ve ağları kargılar ile zemine tuttururlar. Sonra bu alan içinde ayakları ile gezinirler. Mamunlar toprağın sıkıştırılması sonucu zeminden ayrılır. Bu şekilde çıkan canlılar kepçeler ile toplanarak üretim sağlanır ve aynı gün canlı olarak satılırlar. Çipura ve mercan avında çok kullanılan bir yemdir.

Mamun nasıl takılır?

Kuyruğu karidese benzeyen mamunu iğneye takmak için ilk önce iğne, kuyruğunun bitiminden saplanır, ardından kuyruğun iç gövdesinden geçirilerek kafa bölgesine kadar devam edilir. İğnede canlı kalabilmesi için kafa bölgesine iğne saplanmaması gerekir.

6. Karides

Karides etobur balıklar tarafından çok sevilen bir yemdir. Özellikle iri levrek, trança, mercan, lokoz, orfoz gibi balıkların avında çok değerli bir yemdir.

 Ülkemiz denizlerinde birçok karides türü vardır. Bunların bir kısmı iri , bir kısmı ise canlı karidesi denilen daha küçük türlerdir. Küçük yavru karideslerden çeşitli balık türü avında yararlanılabilir.

7. Balık Yavruları (Çime)

Balık avcılığında kullanılan (küçük balıklara) yemlere çime adı verilir. Sazangiller dâhil bu yavrular canlı kullanılır. Bu balıkları nehir, akan küçük dere ağızları ve kıyı yerlerde kepçeler ile yakalamak mümkündür.

Deniz balıkları avında küçük cüsseli tatlı su balıkları da bu amaçla kullanılabilir. Ayrıca değersiz kabul edilen balıklardan da aynı amaçla yararlanmak mümkündür. Denizlerde levrek balığı avcılığında canlı kaya balığı ile başarılı avcılık yapılabilmektedir.

8. Toprak Solucanı

Toprak solucanları özellikle tatlı su balıkları avında en çok yararlanılan bir olta balıkçılığı yemidir. Nehir kenarlarındaki veya çeşme yakınlarındaki ıslak yerlerden her mevsimde bol olarak temin edilebilir. Topraktan çıkarılması da oldukça kolaydır. Kürek ile çıkarılan rutubetli toprak karıştırılır ise bol olarak elde edildiği görülür. Toplanan solucanlar, ıslak toprak ile bir küçük torba içinde tutulur ise uzun süre saklanabilir. Toprak solucanları sazan türleri, yılan balığı vs. gibi her türlü tatlı su balıkları avında kullanılır. Canlı olarak kullanılması her balık tarafından çabucak fark edilmesini sağlar.

9. Kurt

Küçük boy dip balıkları ve kefal avında kullanılan bir yemdir. Ayrıca istavrit, kupes, izmarit gibi küçük cüsseli balık için çok kullanılır. Her türlü balık tarafından sevilerek yenilir. Denizlerde bataklık yerlerde ve özellikle organik maddelerin bol olduğu yerlerde yoğun miktarda bulunur. Deniz marulu denilen bitki ile pazarlanarak rutubetli bir ortamda tutulmaları sağlanır. Rutubetsiz ve sıcak ortamlarda çok çabuk ölürler ve vücutlarındaki suyu sürekli kaybederek kısa sürede işe yaramayacak bir hâle gelirler.

10. Çekirge ve Çeşitli Su Böcekleri

Özellikle alabalık avında alabalıkların bulunduğu su ve çevrede yaşayan çekirge ve çeşitli böceklerden yem olarak yararlanılır. Özellikle kıyılarda bulunan küçük çekirgeleri yem olarak kullanmak mümkündür. Aynı yerlerde taşlar altına bakmak suretiyle çeşitli su böcekleri toplanabilir.

11. Diğer Balıklar

Pek çok balık türü, kendilerinden daha büyük diğer tür balıkların avında yem olarak kullanılabilirler. Örneğin orkinos avında kefal, palamut hatta torik; kılıç balığı avında uskumru, kolyoz veya iri istavrit; sağrit avında sinagritlerin yemeye alışkın olduğu çeşitli dip balıkları; mercan avında, sardalye veya gümüş balıkları; torik ve palamut oltasında istavrit, uskumru sardalye veya hamsi; lüfer takımına yine sardalye veya hamsi gibi küçük balıklar takılarak av yapılabilir.

12.Sülünes

Balık avında çok kullanılan bir yemdir. 6–8 cm uzunlukta ve 1-1,5 cm kalınlıkta kabuklu bir deniz canlısıdır. Denizlerde az kumlu yumuşak zeminden kürek ile alınan kısmın kalbur içinde suda yıkanması ile kolayca toplanırlar. Sarı renkte yumuşak ve kabuğuna, uygun uzun bir eti vardır. Pek çok deniz balığı avında değerli bir olta yemi olarak kullanılır. Bu yem fazla miktarda buzlukta dondurularak uzun süre saklanabilir. Ayrıca tuzlanarak da saklamak mümkündür. Mercan, çipura, isparoz gibi dip balıkları avcılığında kullanılır.

13. Madya

Denizlerde taşlık yerlerde bol olarak bulunan kabuklu bir su canlısıdır. Zemin üzerinde yaşar. Toplamak için herhangi bir kazıya gerek yoktur. Yüzerek ve gözlük takılarak bol olarak toplanabilir. Etleri sülünese göre daha serttir. Bu nedenle oltadan kolayca çıkmaz. Sülünes bulunmayan yerlerde kullanılır. Ortamda küçük boy balık ve yumuşak yemleri bozuyor ise madya tercih edilebilir. Kabuk kırılarak canlının eti çıkarılır. Kırılan kabuktan ayrılan canlının kapak olarak kullanıldığı sert kısmından bıçak ile kesilerek atılması ve bundan sonra yeme takılması gerekir. Mercan ve çipura avında kullanılabilir.

14. Deniz Minaresi

Madyaya benzer, fakat daha küçük yapılıdır. Küçük deniz balıklarını avlamada olta yemi olarak kullanılır. Diğer yemlerin yokluğunda tercih edilirler. Madya toplamada olduğu gibi gözlük ile yüzeysel toplanırlar. Otlu yerlerde otlar arasında bolca bulunur.

15. Deniz Salyangozu

Denizden avlanılan pek çok deniz kabuklusunun eti olta yemi olarak kullanılabilir. Deniz salyangozu da bunlardan bir tanesi olup madya gibi toplanır. Deniz dibini tarayarak bir tarak gibi çekilen malzemeler ile derin denizlerde de toplanabilir.

 

16. Midye ve Diğer Kabuklu Canlı Etleri

Etobur deniz balıkları, her türlü kabuklu deniz canlıları etlerini severek yerler. Bu nedenle bu tür etlerin oltaya takılması yolu ile balık avı yapılabilir. Denizlerde pek çok yerde temin edilebilecek bu tür canlılardan biri kara midyedir. Özellikle izmarit, ısparoz gibi küçük balık avında midye etinden başarı ile yararlanılabilir. Ayrıca kum midyesi veya akivades (Tapes decussatus), kidonya (Venüs verrucosa) deniz düğmesi veya diğer pek çok kabuklu su canlısı eti başarı ile kullanılabilecek olan olta yemleridir. Herhangi bir kıyıya ava gidildiğinde yem kalmadığında çevreyi araştırarak yem olacak canlı aramak ve kullanarak denemek yararlı sonuçlar verebilir.

17. Parça Hâlindeki Fileto Olta Yemleri

A. Akyem ve Yaprak Yemler (Balık Etleri)

Beyaz et veren her türlü balık eti olta yemi olarak kullanılabilir. Bu yemlerin kullanılışı avlanan balığa göre değişebilir. Örneğin, mercan avında sardalye balığı 1–2 cm kesilerek oltaya takılır. Bir istavrit veya uskumrunun eti kuyruktan başa kadar kaburgadan kesilerek palamut avında yaprak yem olarak kullanılır. Bazı balıklardan kuyruktan başın sonuna kadar fıleto çıkarılarak oltaya etler takılabilir. Her türlü karnivor (et yiyici) balık avında diğer balıketleri başarı ile avcılıkta kullanılmaktadır.

B. Mürekkep Balığı ve Kalamar Etleri

Mürekkep balığı ve kalamar etlerini de pek çok balık avında balık eti gibi kullanmak mümkündür. Bacakları kesilerek iğneye takılır. Çipura, karagöz, mırmır balıkları için uygun yemlerden biridir.

Bitkisel Yemler

Hamur Hâlindeki Yemler

Ekmek, makarna, çeşitli hamurlar ile balığın müşterek hamur hâline getirilmesi veya haşlanmış patates, haşlanmış çeşitli hububat gibi karbonhidratlı yemler sazan, kefal, bıyıklı balık gibi balıkların avcılığında kullanılabilen yemlerdir. Özellikle mazmoz yapmak için bu çeşit yemlerden bol ve ucuz olarak yararlanılabilir.

1. Hamur

Sazan balığının hamurla avlanması, hamur hazırlaması bakımında oldukça büyük farklılıklar gösterir. Gerek ana madde olarak kullanılan un (mısır, pirinç, buğday vs.), gerek sulandırma (su, peynir suyu, yoğurt, çeşitli meyve suları vs.) gerekse katkı maddeleri (hazır çorba tozları, sucuk, salam, bakla içi, bezelye gibi hububat püreleri vs.) kullanılır. 

Yüksek Protein İçerikli Yem

Bu hamurun hazırlanmasında temel olarak vücut geliştiricilerin kullandıkları yüksek proteinli un şeklinde besinler kullanılmaktadır. Yaklaşık bir pakette 800-850 g bulunan bu un, ezilmiş bira mayası ile karıştırılarak iki yumurta vasıtası ile sulandırılır ve hamur hâline getirilir. Gevşekçe olan bu hamurdan ceviz büyüklüğünde toplar oluşturulur ve kaba mısır ununa bulanarak iyice kaynayan suya atılıp dış yüzeyinde bir kabuk oluşuncaya kadar (1–1.5 dk.) kaynayan suda yüzdürülerek kaynatılır.

Kaynatılan toplar, strech-film'e sarılarak buzdolabında saklanır. Omnivor olan Sazan, özellikle yemin bol bulunduğu yerler veya dönemlerde oldukça seçicidir. Bu dönemlerde, ortamda bol miktarda yem bulunduğundan tercihini daima protein ağırlıklı besinlerden yana kullanır. Özellikle ötrifikasyon (çürümenin) olduğu yerlerde, bitkisel besinin bol miktarda bulunmasına rağmen, ortamda protein içeriğinin az bulunması da sazan balığını bu yeme yönelten en önemli etkendir.

2. Ekmek

Ekmek olduğu gibi kullanılabildiği gibi (kabuk kısmı), bütün bir ekmek evde hafif şekerli suya ıslanıp iyice yumuşadıktan sonra tülbentte suyu sıkılarak hamur hâline getirilerek de kullanılabilir. Genelde kolay elde edilebilen bir yemdir.

3. Dane

Bakla, bezelye, mısır, keten tohumu ve nohut gibi daneler iğneye geçecek, ancak yem dağılmayacak kıvama kadar kaynatılıp soğuk suda bekletildikten sonra kullanılır. Bu tür yem kullanımında en önemli unsur yoğun ve düzenli yemlemedir. Bu tür yemleri şamandıralı beden ile kullanmakta yarar vardır. Bunun için geçerli iki yöntem söz konusudur.

Yüzdürme Yöntemi

Bu yöntemde şamandıra, yüzdürücü bir unsur olarak kullanılır, yani yem ve kıstırmaların ağırlıkları şamandırayı batırmaya yeterli değildir. Ancak yem, balık tarafından kapıldığında şamandıra batar. Bu yöntemde, balığın yemleneceği derinlik tespit edilip ona göre bir beden uzunluğu bırakmak gerekir. Beden uzunluğunun kamıştan uzun olması durumunda veya fırlatma sırasında zorlukları önleme açısından, her iki yöntemde de hareketli şamandıra kullanmakta fayda vardır.

Batırma Yöntemi

Söz konusu yöntemde öbürünün tam tersine şamandıra, yem ve kıstırmaların ağırlığını taşıyamaz durumda ve suya tam olarak batmış hâldedir. Son kıstırmadan sonra kısa bir beden parçası ile yem dibe yatmış durumdadır. Balığın yemi kapıp yem ve iskandili dipten kesmesi sonucu üzerindeki yük azalan şamandıra, yüzer hâle geçer ve balıkçı tarafından görülür. Bu yöntem için, su derinliğinin tam olarak bilinmesi gerekir.

Yem ve balık ilişkisinin tüm detaylarını fark edebilmek için kıstırma ağırlıklarının iyi ayarlanmış ve şamandıranın en üst noktasının derinlik iyi hesaplanarak yüzeyden ancak 1-2 cm kadar batık olması gerekmektedir. Bu da ancak hareketli şamandıra ile yapılabilir.

4. Patates

Sazan avcılığında yüksek proteinli yemler bir yana bırakılacak olursa patates en ideal yemdir. Patates, olduğu gibi kullanılabildiği gibi püre ve un olarak hamur tipi yemlerin bileşimine girer. Patatesi bütün olarak kullanabileceğiniz gibi dibi batak yerlerde dilim olarak kullanabilirsiniz.

Bütün Patates

Haşlama: Avlanacak balık boylarına göre patatesler seçilir (yaklaşık 3-5cm yarıçaplı). Kabukları elle sıyrılmayacak kadar az olarak haşlanmalıdır (avuç içinde sıkarak ezebileceğiniz kıvamda olmalıdır). Haşlanan patatesler, derin dondurucuya taş gibi dondurulur. Bu dondurma işlemi, patatesler çözüldüğünde onların daha da yumuşamasını sağlar. Yaklaşık 1–2 gün derin dondurucuda kalan patatesler çıkarılıp, iki kutuplarında kabuk kalacak şekilde ortaları soyulur ve içinde pekmez veya melas bulunan bir kavanoza konup saklanır. İğne tam ortasından (iki kabuklu kutup arası), beden tarafından bir çuvaldız vasıtası ile takılır ve iğne iyice patatese gömülür.

Kızartma: Avlanacak hedef balık boylarına göre patatesler seçilir (yaklaşık 3-5cm yarıçaplı) soyulup bir kutupları düzlenir. Una bulanarak kızgın yağda dış yüzlerinde kabuk oluşacak şekilde kızartılır. Sıcakken düzletilen kutuptan iğnenin içinden geçebileceği çapta bir tükenmez kalem iç tüpü geçirilir. Tüpün içi bir kürdan vasıtası ile temizlenir ve fazlalıkları kesilir. Melasa veya pekmeze bulanarak muhafaza naylonuna sarılır ve buzdolabında saklanır. Av sırasında beden, tükenmez kalem tüpünden geçirilip iğne bir parça ekmek kabuğu takılarak patatese gömülür. Ekmek kabuğu, fırlatış sırasında şoku absorbe edip iğnenin patatesi kesmemesi içindir.

Patates püresi: Bir kg patates iyice haşlanır. Haşlanan patatesler iyice ezilir. Bir tatlı kaşığı hardal, bir tatlı kaşığı zeytin ezmesi ile çok iyi karıştırılır. Karışıma bir paket hazır çorba (tercihen sebze çorbası) eklenir ve gevşek hamur kıvamına gelmesi için un veya bayat kuru ekmeklerden çekilerek elde edilen un ile karıştırılarak yoğurulur. Ceviz büyüklüğünde topaklar yapılıp strech film’e sarılarak (veya vakumlanarak) buzdolabında saklanır. Kullanılacağı zaman, resimde olduğu gibi iğneye takılan bir parça kabuk ekmek üzerine uygulanır. Bu, yumuşak hamurun fırlatma sırasında formunu kaybetmemesi içindir. Dibe varan yemler, suyun da etkisi ile yavaş yavaş eriyerek suya dağılırlar ve uzak mesafelerde bile sazanı tahrik ederek kendilerine çekerler. Yemleme açısından, bir miktar yem dibine misina bağlanmış bir ilaç kutusu ile fırlatmak sureti ile uzak mesafelerde çevre yemlenebilir.

KÜSPE YEMLER

Ayçiçeği Küspesi

Ayçiçeği küspesi fabrikada preslenmiş olarak satılmaktadır. Preslenen bu yem sert olduğu için suda uzun süre dayanır, tatlı su balıklarının avcılığında kullanılan bir yemdir. Küspe keserken ve delerken elde ettiğiniz talaşı biraz mısır unu, çok az kepek, buğday unu biraz peynir suyu (veya yoksa ekşimiş yoğurtta olabilir) 1 yumurta ile karıştırabiliriz. Bir hamur elde edip hamuru biraz dinlenmeye bırakıp küspe talaşı daha pratik olarak ekmek fırınından alınan mayalı hamurla da karıştırılabilir. Elde edilen hamur bir iğneye takılacak büyüklükte toplar hâlinde yuvarlanır. Güneşte biraz kurutup kullanacağı kadarı 1–2 dakika makarna haşlar gibi haşlanır. Böylece yemler esnek olur ve kolay dağılmaz.

Küspe ile avcılık yöntemi, özellikle aynalı sazan avı için en geçerli yöntemlerden biridir. Tabaka hâlindeki preslenmiş ayçiçeği küspesi 5x5x5 cm ölçülerinden küçük olmamak kaydıyla küp ya da dikdörtgen prizması şeklinde kesilir. Tam ortasından matkapla delinir (Bu işlemler sırasında oluşacak talaşı sakın heba etmeyin.). Bedeni oluşturacak misina ucuna klipsli bir fırdöndü bağlanır. Bu fırdöndüye aynı kalınlıkta 10–15 cm’ lik bir kısa beden ilave edilip küspenin deliğinden geçirilir ve ucuna üçlü bir fırdöndü bağlanır.

Bundan amaç, suda eriyen küspeyi rahatça değiştirmektir. Üçlü fırdöndünün serbest kalan iki halkasının her birine bedenden 1 boy ince misina ile 8–10 cm uzunluğunda dörder tane köstek bağlanır. Bunların ucuna da olta iğnesi bağlanır. Böylece 8 olta iğneli bir takım donatılmış olur. Olta iğneleri, küspenin muhtelif yerlerine birbirine dolaşmayacak şekilde tutturulur. Bu takıma ağırlık bağlanmaz, çünkü küspenin kendisi hem ağırlık hem de yem görevi görür. Dip oltası gibi atılıp çıngırak bağlanabilir. Küspe, suda çok yavaş eriyerek dağılırken bunu yemek isteyen balıklar olta iğnelerine takılır. Küspenin üzerine 1–2 damla bitkisel yağ damlatılırsa iyi sonuç alınır.